گواتر
•شناخت بشر از گواتر به هزاران سال قبل برمیگردد. قدیمیترین گزارش در مورد کمبود ید و گواتر مربوط به چین باستان است که پنج هزار سال قبل به وجود گواتر و تاثیر علفهای دریایی در درمان گواتر اشاره نمودهاند. در سال 1813 میلادی یعنی حدود 200 سال قبل، با کشف ید توسط یک دانشمند فرانسوی به نام Courtois، علت گواتر و اختلالات همراه آن به کمبود ید نسبت داده شد
•با توجه به چرخه گردش ید در طبیعت، این عنصر موجود در خاک در اثر ریزش باران و جاری شدن سیلاب از سطح زمین شستشو شده و به سمت آبهای دریاها و اقیانوسها روان میشود
•پس خاک مناطق کوهستانی ید کمتری دارد
•در نتیجه خاک و آب مناطق مرتفع زمین با کمبود ید روبرو هستند و به همین دلیل ساکنین این مناطق از کره زمین بیشتر در معرض خطر کمبود ید و اختلالات حاصله قرار دارند
و در کنار دریا کمتر دیده میشود
•در کشور ما کمبود ید تقریبا در همه استان ها وجود دارد و در بعضی از مناطق خیلی شدید است
•معمولا کمبود ید در مناطق مرتفع و کوهستانی بیشتر است،
•کوهستانی مانند کرمانشاه- اردبیل-آذربایجان غربی- تهران
محل غده تیروئید
•غده تيروئيد در قسمت جلوي گردن قرار گرفته است و ساخت هورمون هاي تيروئيد را به عهده دارد
• هورمون هاي تيروئيد پس از ساخته شدن از طريق جريان خون در سراسر بدن حرکت و بسياري از فعل و انفعالات شيميايي قسمت هاي مختلف بدن را کنترل مي کند
نیاز روزانه ید در هر فرد به طور متوسط بین 150 تا 100 میکروگرم است که 5 تا 10 درصد آن از طریق آب آشامیدنی و بقیه از طرق دیگر تامین میشود
مقدار ید موجود در بدن یک فردبالغ حدود 25 میلی گرم است
•گواتر شايع ترين عارضه ناشي از فقر يد در بدن میباشد
•اصطلاح گواتر به معناي بزرگ تر بودن تيروئيد از اندازه عادي آن است و در افرادي که دچار کمبود يد هستند غده تيروئيد بايد بيشتر از معمول فعاليت کند تا بتواند هورمون هاي مورد نياز بدن را توليد کند و در واقع همين افزايش فعاليت غده تيروئيد موجب بزرگ تر شدن اندازه آن مي شود
•غده تیرویید در ناحیه جلوی گردن واقع شده و دارای دو لوب است كه در دو طرف نای درست زیر حنجره قرار دارند. این غده حدود 12 تا 20 گرم وزن دارد • ید یک عنصر اساسی برای بقای انسان است. این ریز مغذی برای رشد و نمو فرد، حتی قبل از تولد نیز مورد نیاز میباشد
تنها نقش شناخته شده ید در بدن شرکت در تولید هورمون توسط غده تیروئید است. مقدار ید موجود در بدن بسیار اندک و نیاز یک فرد بالغ به ید تنها 150 تا 100 میکروگرم در روز است
چنانچه نیاز فیزیولوژیک بدن به ید تامین نشود یکسری اختلالات عملی و تکاملی از جمله بزرگی غده تیروئید یا گواتر، اختلال عملکرد غده تیروئید، کاهش باروری در زنان، سقط جنین، افزایش مرگ و میر نوزادان و کودکان و عقبماندگی ذهنی در کودکان مبتلا حاصل میشود که به مجموعه آنها "اختلالات ناشی از کمبود ید" یا (Iodine Deficiency Disorders) IDD اطلاق میشود. کمبود ید شایعترین علت قابل پیشگیری عقب ماندگی ذهنی در دنیای امروز به شمار میرود
•بيشترين ميزان يد در ماهي و به ميزان کمتر در شير، تخم مرغ و گوشت وجود دارد •ميزان يد آب آشاميدني نمي تواند تامين کننده يد مورد نياز روزانه بدن باشد •نمک يد دار
هيپوتيروئيديسم یا کم کاری تیروئید
دريافت نکردن هورمون تيروئيد به اندازه کافي توسط بدن
•اين اختلال باعث تنبلي، خواب آلودگي، خستگی خشکي پوست، احساس سرما، يبوست، اضافه وزن و چاقي همراه با اشتهای کم و یبوست مي شود
کمبود اين هورمون ها باعث عقب افتادگي ذهني و تاخير رشد کودک مي شود
•کمبود شديد يد در مادران باردار مي تواند موجب سقط و مرده زايي شود، متذکر شد
•کرتينيسم
•افراد دچار اختلال مبتلا به عقب ماندگي عقلي غير قابل برگشت هستند و علاوه بر اين علايم ديگري مثل تاخير در رشد دستگاه عضلاني، استخواني و کري و لالي در آن ها مشاهده مي شود.
+ نوشته شده در پنجشنبه هجدهم آبان ۱۳۹۱ ساعت 8:46 توسط دکتر اسدالهی
|